Aort genişlemesi veya aort anevrizması, kalpten çıkan ve vücudun tüm organlarına kan taşıyan ana atardamar olan aortun normal çapından daha fazla genişlemesidir. Damar duvarının yapısının zayıflaması sonucunda gelişebilen bu durum, özellikle ileri yaş, yüksek tansiyon, sigara kullanımı ve damar sertliği gibi risk faktörleriyle ilişkili olabilir.
Aort anevrizmaları bulundukları bölgeye göre karın aortunda (abdominal aort anevrizması) veya göğüs aortunda (torasik aort anevrizması) görülebilir. Bazı hastalarda herhangi bir belirti vermeden ilerleyebilir ve başka bir nedenle yapılan ultrason, bilgisayarlı tomografi veya MR incelemeleri sırasında tespit edilebilir.
Aort damarındaki genişlemenin ilerlemesi, damar duvarının daha fazla zayıflamasına ve ciddi durumlarda yırtılma (rüptür) riskinin artmasına neden olabilir. Bu nedenle aort anevrizmasının erken tanısı, düzenli görüntüleme kontrolleri ve uygun tedavi planlaması büyük önem taşır.
Aort genişlemesi başlangıç döneminde çoğunlukla belirti vermeden ilerleyebilir. Belirtiler anevrizmanın bulunduğu bölgeye, büyüklüğüne ve çevre dokular üzerindeki etkisine göre değişiklik gösterebilir.
Şiddetli ve ani başlayan göğüs, sırt veya karın ağrısı, özellikle bayılma, soğuk terleme, ciddi halsizlik veya tansiyon düşüklüğüyle birlikteyse aort yırtılması gibi hayati bir acil durumu düşündürebilir. Bu belirtilerde beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
Aort damarının genişlemesinde damar duvarının yapısal özellikleri, genetik faktörler ve yaşam tarzıyla ilişkili risk etkenleri rol oynayabilir. Bazı hastalarda birden fazla risk faktörü birlikte bulunabilir.
Risk faktörlerinin değerlendirilmesi, aort çapının düzenli takip edilmesi ve tansiyon kontrolü hastalığın yönetiminde önemli yer tutar.
EVAR (Endovascular Aneurysm Repair) ve TEVAR (Thoracic Endovascular Aortic Repair), aort anevrizmalarının damar içerisinden yerleştirilen özel stent greftlerle tedavi edilmesini sağlayan endovasküler yöntemlerdir. Açık cerrahiye alternatif olabilen bu işlemlerde, genellikle kasık damarlarından ilerletilen özel kateterlerle tedavi bölgesine ulaşılır.
Stent greft, özel olarak tasarlanmış metal destekli ve kumaş kaplı bir damar protezidir. Anevrizmanın bulunduğu aort bölümüne yerleştirilerek kan akımının stent greft içerisinden devam etmesi sağlanır. Böylece anevrizma kesesinin doğrudan kan basıncına maruz kalması azaltılır.
Bu tedavilerin temel amacı, anevrizmanın büyümesi ve yırtılmasıyla ilişkili riskleri azaltmaktır. İşlemin uygunluğu; anevrizmanın çapı, konumu, damar anatomisi, hastanın genel sağlık durumu ve diğer klinik özellikleri değerlendirilerek belirlenir.
EVAR ve TEVAR, benzer endovasküler tedavi prensibine sahip olmakla birlikte aort damarının farklı bölgelerinde uygulanır.
EVAR (Endovasküler Abdominal Aort Anevrizması Onarımı), karın bölgesinde bulunan aort anevrizmalarının damar içerisinden yerleştirilen stent greft yardımıyla tedavi edilmesidir. Özellikle uygun damar anatomisine sahip hastalarda açık cerrahiye alternatif bir tedavi seçeneğidir.
İşlem sırasında genellikle kasık bölgesindeki femoral arter üzerinden damar içerisine girilir. Özel kateterler ve kılavuz teller yardımıyla stent greft anevrizmalı bölgeye ulaştırılır. Görüntüleme eşliğinde uygun konuma yerleştirilen stent greft, anevrizma kesesini kan dolaşımından izole eder.
EVAR tedavisinin uygunluğu belirlenirken aort damarının çapı, anevrizmanın konumu, böbrek damarlarıyla ilişkisi, giriş damarlarının yapısı ve stent greftin güvenli şekilde yerleştirilebileceği alanlar değerlendirilir.
TEVAR (Torakal Endovasküler Aort Onarımı), göğüs bölgesindeki aort damarında meydana gelen anevrizma ve uygun bazı aort hastalıklarının damar içerisinden yerleştirilen stent greftlerle tedavi edilmesidir.
İşlemde genellikle kasık bölgesindeki atardamarlar üzerinden ilerletilen özel kateterler kullanılır. Stent greft, görüntüleme eşliğinde göğüs aortundaki hastalıklı bölgeye ulaştırılarak uygun konuma yerleştirilir.
TEVAR yöntemi, uygun anatomik koşullara sahip hastalarda açık göğüs cerrahisine alternatif olabilir. Özellikle inen torasik aort anevrizmalarında ve belirli aort hastalıklarında değerlendirilen bir tedavi seçeneğidir. Ancak aort damarının kalbe yakın bölümlerini etkileyen bazı hastalıklarda açık cerrahi veya farklı girişimsel yöntemler gerekebilir.
Endovasküler aort onarımı, anjiyografi ve ileri görüntüleme sistemlerinin kullanıldığı özel işlem ortamlarında gerçekleştirilir. İşlem öncesinde hastanın damar yapısı ayrıntılı olarak incelenir ve kullanılacak stent greftin özellikleri belirlenir.
İşlem genel olarak aşağıdaki aşamalardan oluşur:
İşlemin süresi; anevrizmanın konumuna, damar anatomisine, kullanılacak stent greftin özelliklerine ve uygulamanın kapsamına göre değişebilir.
EVAR ve TEVAR yöntemleri her aort anevrizması bulunan hastaya uygulanmaz. Tedavi kararı verilirken anevrizmanın büyüklüğü, büyüme hızı, bulunduğu bölge, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve damar anatomisi birlikte değerlendirilir.
Küçük ve stabil aort anevrizmalarında hemen girişim yapılması gerekmeyebilir. Bu hastalarda düzenli görüntüleme kontrolleri ve risk faktörlerinin kontrolü tercih edilebilir. Tedavi zamanlaması, güncel klinik kılavuzlar ve hasta özelindeki değerlendirmeye göre belirlenir.
Uygun hastalarda endovasküler aort onarımı, açık cerrahiye kıyasla daha az invaziv bir tedavi seçeneği sunabilir. Özellikle büyük cerrahi kesilerin ve aortun doğrudan açılmasının gerekmemesi, belirli hasta gruplarında önemli avantajlar sağlayabilir.
Bununla birlikte EVAR ve TEVAR her hasta için en iyi seçenek değildir. Bazı hastalarda açık cerrahi daha uygun ve uzun vadede daha avantajlı olabilir. Tedavi kararı, beklenen yarar ve riskler karşılaştırılarak verilmelidir.
Endovasküler aort onarımı, uygun hastalarda etkili bir tedavi seçeneği olmakla birlikte her girişimsel işlem gibi bazı riskler taşır. Komplikasyon olasılığı; hastanın genel sağlık durumuna, anevrizmanın özelliklerine ve uygulanan işlemin kapsamına göre değişebilir.
Endoleak, stent greft yerleştirildikten sonra kanın anevrizma kesesine ulaşmaya devam etmesidir. Bu durum anevrizma kesesinin küçülmesini engelleyebilir veya yeniden büyümesine neden olabilir. Endoleak türüne ve anevrizma kesesindeki değişime göre takip, ek girişim veya tedavi gerekebilir.
Stent greftin zaman içerisinde ilk yerleştirildiği konumdan hareket etmesi, damar içerisindeki sızdırmazlığın bozulmasına yol açabilir. Bu nedenle işlem sonrasında düzenli görüntüleme kontrolleri önemlidir.
İşlem sırasında kateter ve stent greftin ilerletildiği damarlarda yaralanma, kanama veya hematom gelişebilir. Özellikle giriş damarlarının dar veya kireçlenmiş olduğu hastalarda bu riskin değerlendirilmesi gerekir.
İşlem sırasında kullanılan iyotlu kontrast madde, özellikle böbrek fonksiyonları önceden bozulmuş hastalarda böbrek hasarı riskini artırabilir. İşlem öncesinde böbrek fonksiyonları değerlendirilir ve gerekli önlemler alınır.
Nadiren stent greft enfeksiyonu, damar içerisinde pıhtı oluşumu veya kan akımının bozulması gibi komplikasyonlar gelişebilir. Bu durumlar hastanın klinik bulgularına göre değerlendirilerek tedavi edilir.
Özellikle geniş kapsamlı torasik aort girişimlerinde nadiren omuriliği besleyen damarların kan akımının etkilenmesine bağlı nörolojik komplikasyonlar görülebilir. TEVAR planlamasında bu risk dikkate alınarak gerekli koruyucu önlemler değerlendirilir.
Özellikle göğüs aortuna yönelik işlemlerde damar içerisindeki plak veya pıhtı parçalarının dolaşıma karışması sonucunda inme gibi ciddi komplikasyonlar nadiren gelişebilir.
Endovasküler aort onarımı sonrasında hasta, genel durumu ve işlem bulgularına göre hastanede takip edilir. İşlem bölgesinde kanama olup olmadığı, tansiyon ve nabız değerleri, böbrek fonksiyonları ve dolaşım durumu değerlendirilir.
EVAR ve TEVAR sonrasında hastanede kalış süresi, uygulamanın kapsamına ve hastanın sağlık durumuna göre değişir. Uygun hastalarda iyileşme süreci açık cerrahiye göre daha kısa olabilir.
İşlem sonrasında dikkat edilmesi gereken noktalar:
Özellikle ani başlayan göğüs, sırt veya karın ağrısı, bayılma, bacaklarda ani soğukluk veya güç kaybı gibi belirtiler gelişirse acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Aort anevrizmasının endovasküler tedavisi sonrasında düzenli takip, tedavinin uzun dönem başarısı açısından büyük önem taşır. Stent greftin doğru konumda kalıp kalmadığı, anevrizma kesesinin büyüyüp büyümediği ve endoleak gelişip gelişmediği görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir.
Takipte bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BTA), Doppler ultrasonografi ve uygun hastalarda MR gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir. Kullanılacak yöntem ve kontrol sıklığı, uygulanan tedaviye ve hastanın özelliklerine göre belirlenir.
Özellikle EVAR ve TEVAR sonrasında geç dönemde gelişebilecek stent greft yer değişikliği, endoleak veya anevrizma kesesinde yeniden genişleme gibi sorunların erken tespiti önemlidir. Bu nedenle hasta kendisini iyi hissetse bile planlanan kontrollerini sürdürmelidir. Endovasküler tedavi sonrasında uzun dönem, çoğunlukla yaşam boyu görüntüleme takibi gerekir.
Aort anevrizmasının tedavisinde doğru hasta seçimi, ayrıntılı damar görüntülemesi ve kişiye özel tedavi planlaması önem taşır. Doç. Dr. Fatih Koç'un kardiyoloji ve girişimsel kardiyoloji alanındaki çalışma konuları arasında aort hastalıklarının perkütan tedavisi (EVAR/TEVAR) de bulunmaktadır.
Aort genişlemesi bulunan hastalarda anevrizmanın yeri, çapı, büyüme hızı ve damar anatomisi değerlendirilerek tedavi seçenekleri ele alınır. Uygun hastalarda endovasküler onarım yöntemleri değerlendirilebilir. Tedavi kararı verilirken hastanın genel sağlık durumu, eşlik eden hastalıkları ve açık cerrahi seçeneğiyle karşılaştırmalı riskler dikkate alınır.
EVAR ve TEVAR tedavisinin amacı, aort anevrizmasına bağlı ciddi komplikasyonların önlenmesine yardımcı olmak ve hastaya uygun tedavi seçeneğini belirlemektir. Gerektiğinde ilgili kalp damar cerrahisi, damar cerrahisi ve radyoloji uzmanlıklarıyla multidisipliner değerlendirme yapılması önemlidir.
Aort genişlemesi, anevrizmanın çapına, bulunduğu bölgeye ve büyüme hızına bağlı olarak ciddi sağlık riskleri oluşturabilir. Özellikle ileri derecede genişleyen anevrizmalarda yırtılma riski artabilir. Bu nedenle düzenli görüntüleme ve uzman hekim takibi önemlidir.
Uygun hastalarda EVAR ve TEVAR yöntemleriyle aort anevrizması açık cerrahi kesi yapılmadan, damar içerisinden yerleştirilen stent greftlerle tedavi edilebilir. Ancak her hastanın damar yapısı ve anevrizma özellikleri bu yöntemler için uygun değildir.
EVAR, karın bölgesindeki abdominal aort anevrizmalarının endovasküler onarımında kullanılır. TEVAR ise göğüs bölgesindeki torasik aort hastalıklarının endovasküler tedavisidir. Her iki yöntemde de özel stent greftler kullanılır.
EVAR işleminde genellikle kasık bölgesindeki atardamardan damar içerisine girilir. Kateter yardımıyla ilerletilen stent greft, karın aortundaki anevrizmalı bölgeye yerleştirilir. Böylece kan akımının stent greft içerisinden devam etmesi ve anevrizma kesesinin dolaşımdan izole edilmesi sağlanır.
TEVAR işleminde stent greft, genellikle kasık damarları üzerinden ilerletilerek göğüs aortundaki hastalıklı bölgeye yerleştirilir. İşlem görüntüleme sistemleri eşliğinde gerçekleştirilir ve stent greftin uygun konumu kontrol edilir.
Tedavi kararı yalnızca anevrizmanın çapına göre verilmez. Aortun hangi bölümünde bulunduğu, büyüme hızı, hastanın belirtileri, genetik riskleri ve damar anatomisi de değerlendirilir. Karın ve göğüs aortundaki anevrizmalar için müdahale kriterleri farklıdır. Kesin tedavi zamanı uzman hekim tarafından belirlenmelidir.
İşlem süresi anevrizmanın konumuna, damar anatomisine ve uygulamanın kapsamına göre değişebilir. Özellikle karmaşık damar anatomisine sahip hastalarda veya ek girişim gereken durumlarda işlem süresi uzayabilir.
Hastanede kalış süresi hastanın genel durumuna, işlemin kapsamına ve işlem sonrası takip bulgularına göre belirlenir. Uygun hastalarda açık cerrahiye kıyasla daha kısa hastane yatışı mümkün olabilir.
Stent greftler genellikle damar içerisinde kalıcı olarak yerleştirilir. Rutin olarak çıkarılmaları gerekmez. Ancak enfeksiyon, ciddi komplikasyon veya başka özel durumlarda ek tedavi ya da cerrahi müdahale gerekebilir.
Stent greft uygulanan bölgede endoleak, stent greftin yer değiştirmesi veya anevrizma kesesinin yeniden genişlemesi gibi sorunlar gelişebilir. Ayrıca aortun tedavi edilmeyen diğer bölümlerinde yeni genişlemeler ortaya çıkabilir. Bu nedenle düzenli görüntüleme takibi gereklidir.
Hayır. Küçük ve stabil anevrizmalar çoğunlukla düzenli görüntüleme ve risk faktörlerinin kontrolüyle takip edilir. Müdahale gerekliliği anevrizmanın özelliklerine, büyüme hızına ve hastanın klinik durumuna göre değerlendirilir.
Günlük yaşama dönüş süresi hastanın genel sağlık durumuna ve işlemin kapsamına göre değişir. Endovasküler yöntemlerde iyileşme süreci açık cerrahiye göre daha kısa olabilir. Ağır fiziksel aktiviteler ve işe dönüş konusunda doktorun önerilerine uyulmalıdır.
Aort genişlemesi, erken tanı ve düzenli takip gerektiren önemli bir damar hastalığıdır. Uygun hastalarda EVAR ve TEVAR gibi endovasküler tedavi yöntemleri, açık cerrahiye alternatif olarak değerlendirilebilir. Ancak tedavi seçeneğinin belirlenmesi için ayrıntılı damar görüntülemesi ve hastaya özel klinik değerlendirme yapılmalıdır.
Doç. Dr. Fatih Koç ile aort hastalıkları, aort anevrizması ve endovasküler tedavi seçenekleri hakkında değerlendirme yapılması; hastalığın özelliklerinin anlaşılması ve uygun tedavi planının oluşturulması açısından önemlidir.
Aort genişlemesi ve ameliyatsız aort tedavisi hakkında detaylı bilgi almak ve muayene randevusu oluşturmak için iletişim kanallarımız üzerinden başvurabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. EVAR veya TEVAR uygulamasının gerekliliği, açık cerrahiye göre uygunluğu ve tedavi zamanlaması hastanın bireysel klinik değerlendirmesine göre belirlenmelidir. Ani ve şiddetli göğüs, sırt veya karın ağrısı, bayılma ya da ciddi halsizlik gibi belirtilerde 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
Kalp ve damar hastalıkları, anjiyo, stent ve diğer kardiyolojik değerlendirme ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi almak ve randevu oluşturmak için iletişime geçebilirsiniz.
© 2027 Doç. Dr. Fatih Koç Tüm Hakları Saklıdır. Bu sitenin içeriği, tasarımı ve yazılımı telif hakkı kanunlarıyla korunmaktadır. Yazılı izin olmadan kullanılamaz. Sitemizde yer alan yazı ve görseller tamamen bilgilendirme amaçlıdır. Teşhis ve tedavi yerine geçmez ve tıbbi danışmanlık niteliği taşımaz.
Dakika Reklam tarafından hazırlanmıştır.